Eylül 19, 2021

Aşı reddinde o kritik soru: Bu bir hak mı

ile admin

Koronavirüs salgını tüm dünyada can almaya devam ederken, aşılama çalışmaları da sürüyor. Salgının bir an evvel bitmesi için aşılama çalışmalarının tamamlanması öngörülüyor.

İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Kolu Lideri Prof. Dr. İlhan İlkılıç, son devirde lisanlardan düşmeyen aşı aksiliğine açıklık getirdi. Aşı reddinin tıp etiği açısından temel bir hak olmadığını söyleyen Prof. İlkılıç, “Tıp etiğinde bahsedilen negatif hak, hasta bir kişinin gerekli olduğu halde kendisine yapılması gereken muayene, teşhis yahut tedaviyi reddetme hakkı manasına gelir. Bu teşebbüsler hastanın şuurunun açık olmadığı acil durumlar yahut hastanın yaşından ve hastalığından ötürü istek veremeyecek durumda olması haricinde, hastanın isteği olmadan uygulanamaz. Aşı reddi, yalnızca reddeden kişinin sıhhatini değil, toplum sıhhatini olumsuz etkiliyor. Bu nedenle tıp etiği açısından aşı reddi bir hak olarak görülemez” dedi. İlkılıç Yeni Şafak’ın bahis ile ilgili sorularını şöyle yanıtladı:

Prof. Dr. İlhan İlkılıç

LEGAL BİR DAVRANIŞ DEĞİL

Aşı aksiliği, farklı nedenlerle insanlara aşı uygulamasının yararsız ve ziyanlı olduğunu sav eden ve bunun için de aşı olunmaması gerektiğini savunan bir görüş ve haldir. Bu durumu tereddütü olanlardan, vakti olmadığı için ya da gereğince önemsemediği için şimdi aşı olmayanlardan ayırmak gerekir. Avrupa’da 18’inci yüzyılın sonlarından itibaren aşı tersleri var. Bunların dayandığı münasebetlerin bir kısmı bilimsel olmayan ya da komplo teorilerine dayanan ciddiye alınması mümkün olmayan mesnetsiz münasebetler. Toplum sıhhatini tehdit eden bir davranış, özgürlük mefhumu içerisinde bedellendirilemez. Ahlaki olarak özgür bir davranıştan bahsediyorsak bu, sağlık hakkı üzere öbür insanların haklarını ihlal etmemeli. Öbür taraftan bu davranış etiğin sorumluluk unsuru açısından kabul edilebilir olmalıdır. Aşı zıtlığı bu iki kaidesi da ihlal ettiği için ahlaken yanlış bir davranış ve etik açıdan da meşruiyeti yok.

İKNA ETMEK İMKANSIZ

Önlem alındığında kurtarılabilecek canların, önlenebilecek maddi ve manevi ziyanların olduğunu görmek hakikaten çok üzücü. Aşı aksiliği yaparak ve diğerlerini da aşı olmaktan vazgeçirerek, toplum sıhhatini tehlikeye atmaya hiç kimsenin hakkı yok. Yetersiz aşı oranı yalnızca daha fazla can kaybına değil, eğitim, sanayi ve iktisat üzere öteki alanlarda ziyana ve kaynak kayıplarına yol açmakta.Kanaatimce aşı tersleri ortaya koyduğu bu halla önlenebilecek kayıplardan da sorumlu. Bu süreçte tahminen birinci basamakta gerçek bilgilendirme yoluyla en azından tereddütlü ve aşı olma konusunda tembel olanlar ikna edilebilir. Aşı karşıtlarındaki tutum rasyonel olmayan bir düzlemde oluştuğu için onları bilimsel ve mantıki argümanlarla ikna etmek imkânsız görünüyor.

TOPLUM SIHHATİ SÖZKONUSU

Toplum sıhhati kelam konusu olduğunda, eğitim, iş ve toplumsal hayatımızda değerli mağduriyetler yaşandığında, bu yaptırımları uygulamak etik açıdan legaldir. Muhakkak bir etaptan sonra aşılı olan şahısların sayısı bilgilendirme yoluyla arttırılamıyorsa, kanunlara muhalif olmamak kaidesiyle birtakım yaptırımlar uygulanmalıdır. Zati bu yaptırımların kimileri İçişleri Bakanlığı’nın genelgesiyle 6 Eylül 2021 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiş durumda.

ÖNEMLİ BİR İSRAF VAR

Sıklığı bilimsel kriterlerle belirlenen bu testin yapılmasının mecburi olmasını hakikat buluyorum. Haftada 2 kere Kovid-19 testi birtakım Batı ülkelerindeki okullarda da uygulanıyor. Beni bir etikçi olarak hayli yüksek sayılara varacak bu testlerin maliyeti de ilgilendiriyor. Kendine ve topluma karşı aşı olup sorumluluğunu yerine getiren bir vatandaş olarak; neden vergilerimle ya da sağlık sigortası ödemelerimle ahlaken yanlış davranan bir insanların ortaya koyduğu masrafları üstleneyim. Tasarruf edilebilecek bu kaynakların, bilimsel mesnedi olmayan davranışlarla israfını ahlaki bulmuyorum. Bu testlerin fiyatlarını, bu bireylerin üstlenmesi gerektiğini düşünüyorum.

EŞSİZ BİR PANDEMİ

İnsanlık tarihinde eşi gibisi olmayan bir pandemiyle karşı karşıyayız. Bunu yenmek için herkes ve her kurum üzerine düşeni yapmak zorunda. Kelam konusu olan elimizde şifaya kavuşturan bir ilacın olmadığı bir viral infeksiyon olduğu için, birtakım insanların uğraşta gerekli kurallara uymaması ve aşı olmaması bu uğraşta hepimizi başarısız kılacaktır. Şayet önlenebileceği halde hala kaybedilen canlar, maddi ve manevi ziyanlar varsa, bunlara direkt ya da dolaylı olarak sebebiyet verenler büyük vebal altındadırlar.

Kaynak: YeniŞafak