Eylül 25, 2021

Göçmen sanatçılar Boğaz’da buluştu

ile admin

PEREN BİRSAYGILI MUT

Şimdiye kadar tekraren çıkmıştır karşımıza, ilham kaynağını İstanbul’dan, özellikle da Boğaziçi’nden alan romanlar, hikayeler, şiirler ya da sanatın farklı formlarındaki eserler. Yahya Kemal’in mısralarının, büyük bestekâr Münir Nurettin’in notalarıyla buluşmasından doğan “Sana dün bir doruktan baktım aziz İstanbul”u örneğin. Ya da Nedim’in akıllarımıza yer etmiş “Bu şehr-i Sıtanbûl ki bî-misl ü bahâdır” beyiti. Pekala ya Tanpınar’ın Huzur romanının unutulmaz karakterleri Nuran ve Mümtaz’ın Boğaziçi’ndeki o vapur gezileri… “Boğazı mı, yoksa birbirimizi mi seviyoruz?“ Bu türlü sormuyor muydu Nuran genç adama? Boğaziçi’ndeki her biri farklı bir insan sureti üzere değişik özelliklere sahip yalılarda yaşanan hayatlara, mehtap altında yapılan gezilere… Sonra bütün bu hayatların ve şahsen Boğaziçi’nin kendisinin bir dönem kapanıp da yeni bir sayfa açılırken yaşadığı değişikliklere dair ne çok şey okumuşuzdur kim bilir…

YOLU BOĞAZİÇİNDEN GEÇEN EDEBİYAT

Yolu edebiyattan ve sanattan geçen herkesin İstanbul’u ve Boğaziçi’ni de kesinlikle sevdiği söylenir o nedenle. Tıpkı Dostoyevski’nin St Petersburg’u, Charles Dickens’ın Londra’sı ya da Victor Hugo’nun Paris’i üzere kıymetli bir semboldür İstanbul bu manada. Çok büyük bir zenginliği ve zerafeti yansıtır bizlere. En değerlisi de edebiyat ve sanatın nasıl büyük sancılar sonucu ortaya çıktığını gösteren izlerle doludur. “Bineyim bir Boğaziçi vapuruna günün birinde…” diye seslenen Sait Faik’in bir kahvehanede otururken tasavvurunda kimbilir kaç sefer yazıp sildiği öyküsünü, ressam Üsküdarlı Hoca Ali Rıza’nın boyalarla olan gayretini yani bin bir türlü emeği ve sıkıntıyı fısıldar kulaklarımıza.

Anadolu Muharrirler Birliği tarafından, Sultangazi Belediyesi’nin katkılarıyla düzenlenen ve bedelli hocam Prof. Mehmet Hakkı Suçin’in dayanağıyla, nacizane göçmen sanatçı ve edebiyatçılarının uyumunu yürüttüğüm “Göçmen Sanatkarlar Buluşması”nda daima bunlar geçti durdu aklımdan. 20 Eylül akşamı, dolunay eşliğinde gerçekleşen Boğaziçi seyahatine Suriye, Filistin, Mısır, Irak üzere ülkelerden gelen çok sayıda göçmen edebiyatçı ve sanatçı katılmıştı. Örneğin Şam Üniversitesi Hoş Sanatlar Fakültesi’nin birinci mezunlarından olan, pahalı ressam, karikatürist ve direktör Eyas Jaafar. Sanatçı bir aileden gelen Jaafar’ın babası Dr. Adeeb Abdel Razzaq Jafar, Suriye ve Arap dünyasındaki çocuk edebiyatının öncülerinden birisiymiş. Eyas Jaafar’in 80’lerin başından beri süregelen sanat hayatı boyunca imza attığı sayısız bedelli iş var. Arap dünyasının ve Avrupa’nın çeşitli kentlerinde stant açmış. Ülkemizde de, 2020 yılının Ocak ayında Bağımsız Sanat Vakfı’nda “Huzursuz” başlığı altında şahsî bir standı düzenlenmişti. Eyas Jaafar, geceye kendisi üzere ressam olan sevgili kızı Rawd ile katıldı. Baba-kızla tıpkı anda tanışabilme talihi elde etmemiz ne kadar da hoş oldu.

FİLİSTİN’İN SESİ VE YÜZÜ

Filistin asıllı şair ve kültür sanat editörü Necvan Derviş’i de ortamızda görmek çok hoştu. Çünkü “Arap edebiyatının en büyük yeni yıldızlarından biri “ olarak isimlendirilen Derviş’in yapıtları 20’den fazla lisana çevrildi. Ayrıyeten Arap dünyasının önde gelen kültür editörlerden. Bağımsız mecmuaların ve ana akım günlük gazetelerin kurucu ortaklarından olduğu kadar keskin bir eleştirmen olarak Arap kültür gazeteciliğinin gelişmesinde değerli bir rol oynadı şimdiye kadar. Gecemizin değerli bir öteki konuğu de, Dünya İslam Alimleri Birliği Lideri merhum Yusuf el-Karadavi’nin oğlu şair, müellif Mısırlı Abdurrahman Yusuf Beyefendi idi. Çok sayıda şiir kitabı olan ve yapıtları sayısız mecmuada yer bulan Yusuf, ayrıyeten uzun yıllardır Mısır’da ve Arap dünyasındaki çeşitli kültürel seminerlerin de yöneticiliğini yürütüyor.Çok bedelli isimlerden bir oburu de hattat Muhammed Mahuk idi. Uzun yıllar, Halep Üniversitesi’nde öğretim vazifelisi olan çalışan Mahuk, dünyanın 53 ülkesini gezerek öğrenciler yetiştirmiş ve sınır sanatının en nadide örneklerinden oluşan stantlar açmış. Nitekim çok kıymetli bir tanışmaydı bizler için. Suriye, Lübnan ve Avrupa’da çok sayıda şahsî ve toplu standa katılan ressam ve muharrir Ömer el-Jabin, annesiyle birlikte Gaziantep’ten gelerek katılmıştı geceye. Annesi sevgili Sabah el-Hadidi hanımefendi, ressam, felsefeci ve sanat direktörü. Birçok sanatsal projenin yöneticiliğinin yanı sıra, Suudi Arabistan’da kız çocuklarının sanat eğitimine iştiraki projesinin başkanlığını yapmış. Sabah el-Hadidi’nin öbür oğlu, Almanya’da yaşayan 2021 İbn Batuta özel mükafatı sahibi İbrahim el-Jabin’in de Suriye’nin en kıymetli romancılarından ve muharrirlerinden olduğunu belirtmekte yarar var.

ŞEHİR DIŞINDAN GELEN KONUKLAR DE VARDI

Gaziantep ‘ten katılan başka konuklardan Alaaddin Hüsso ise, Suriye asıllı değerli bir hikaye, roman, tiyatro muharriri ve medya mensuplarındandı. Anadilinde çok sayıda kitabın yanısıra, Türkçe’den Arapça’ya çeviri edilmiş iki kitabı var. Ayrıyeten şu anda Türkiye’den yayın yapan Radyo Fecr’in yöneticiliğini yapıyor.

Suriye asıllı müellif, sosyolog ve gazeteci sevgili Ahmad Mazhar Saadou, sosyolojik ve kültürel hususlarda yazdığı kitaplar ve çok sayıda makalenin dışında mülteci sıkıntıları ile ilgili çalışmaları ile tanınan pahalı misafirlerimizdendi. Arap Lisanı ve Edebiyatı uzmanı sevgili Mahmud el-Wahab’ın 1 romanı ve 4 hikaye kitabı bulunuyor. Kendilerini daha yakından tanımak büyük bir mutluluktu.Değerli Özbek muharrir Nurullah Muhammed Raufhan da Boğaziçi’ndeki tekne seyahatinin konukları ortasındaydı. Suriye asıllı Prof Dr. Eşref el-Barudi ve değerli eşi muharrir Hanıma el-Müfti ile olan sohbetlerimiz de çok kıymetli bir anı olarak kaldı zihinlerimizde. Ayrıyeten Jsoor Araştırma Ensitütüsü’nden bedelli arkadaşlarımız Suriye asıllı Vael Elvan ve Filistin asıllı Yaken Alghoul, İstanbul’dan yayın yapan Syria Tv’den muharrir ve kültür sanat editörü Ahmed el-Nasır, Harmoon Araştırma Merkezi’nden müellif Samir Abdullah da konuklar ortasındaydı.

Tahminen de kaleme aldığım en sıkıntı yazılardan birisidir bu çünkü isimlerini sayamadığım o denli kıymetli sanatçı ve yazarlarla birlikte teneffüs ettik ki o gece Boğaziçi’nin havasını. Suriye asıllı ressamlar Khayyam Zeydan, İbrahim Hassoun, Ahmed Raaed, Mısırlı şair ve tercüman Ahmed Zekeria ve sevgili eşi Melek Özdemir Zekeria, Suriyeli muharrir Muhammed Zaal el-Selam, Suriyeli müellif ve yayıncı Muhammed Mansur, Iraklı müellif Sami el-Bedri, Suriyeli muharrir Muhammed Hac Bekri, Suriyeli muharrir ve akademisyen Muhammed el-Nimr ve Filistinli İkram ebu Samira üzere pek çok bedelli dostumuz bizimle birlikteydi. Bu hoş buluşmanın o denli büyük çağrışımları vardı ki hepimizin kalplerinde. Türkiye’den katılan pahalı arkadaşlarımızla birlikte, sanat ve edebiyatın, insanın özgürlük arayışındaki öncü rolünü gördük bir sefer daha. Şair Nuri el-Cerrah’ın “Şam yolunu yitirmek için çıkmadım Şam’dan” diye seslendiği Şam kentine geri döndük daima birlikte, Halep’e gittik, Hama ve Deir Sıkıntı sokaklarında gezdik. Kendi halkının üzerine hiç gözünü kırpmadan bombalar yağdıran katil bir diktatörün fikirleri öldürmeye asla muktedir olmadığını, olamayacağını, sanat ve edebiyatın gücü karşısında aslında ne kadar aciz olduğunu hissettik sarsılarak. Kudüs’ün tarihi mahallelerine, Gazze’ye, el-Halil’e konuk olduk. Necip Mahfuz romanlarından aşina olduğumuz Kahire sokaklarında dolaştık. Fuzuli’nin Bağdat’ında seyahat ettik, Beyt-ül Hikme’nin havasını teneffüs ettik. Buhara ve Semerkant’ın büyülü atmosferine bıraktık kendimizi.

Kaynak: YeniŞafak