Eylül 20, 2021

Teftiş kurulu başkanlıklarına müfettiş olmayanlar mı atanmaya çalışılıyor?

ile admin

Teftiş şurası liderleri nasıl atanıyor?

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin hayata geçmesinden sonra başta ahenk kanunları olmak üzere mevzuatta çok fazla değişiklik yapılmış ve ahenk sağlanmaya çalışılmıştır. Buna gerek olup olmadığına ait husus uzmanlarının soru dahi sormayacağını düşünüyoruz.

Bu düzenlemelerden birisi de üst kademe yöneticilerinin atanmasına ait düzenlemedir. Üst Kademe Kamu Yöneticileri İle Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Yöntemlerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yürürlüğe konularak üst kademe yöneticilerinin nasıl atanacağının tarz ve temelleri belirlenmiştir.

Bu düzenleme ile bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne ekli (I) sayılı cetvelde yer alan takım, konum ve misyonlara Cumhurbaşkanı Kararı’yla, (II) sayılı cetvelde yer alan takım, konum ve vazifelere Cumhurbaşkanı onayı ile atama yapılmaktadır.

Bu bağlamda, kimi teftiş şurası liderlerine daha evvelce müşterek kararname ile atama yapılırken artık de Cumhurbaşkanı Kararı ile atama yapılmakta, kimilerine ise atamaya yetkili amirlerin onayı ile atama yapılmaktadır. Tek değişiklik daha evvel ilgili bakan, Başbakan ve Cumhurbaşkanı tarafından yapılan müşterek atamanın artık ise Cumhurbaşkanı tarafından atama yapılmasıdır.

Özetlemek gerekirse Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde belirtilen teftiş konseyi liderleri Cumhurbaşkanı tarafından başkaları ise ilgili atamaya yetkili amirler tarafından yapılmaktadır. Yani atama kararnamelerindeki ilgili bakan ve Başbakanın olmamasından diğer değişiklik olmamıştır.

Normlar hiyerarşisi nedir ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yönetmeliklerden üstte midir?

Normlar hiyerarşisini kolay bir biçimde tanımlamak gerekirse mevzuat düzenlemelerinin öncelik sıralaması yahut mevzuat gücünün Anayasa, Milletlerarası Andlaşmalar, Kanunlar, Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri, Yönetmelikler, Bildiriler vb. halinde sıralamasıdır. Alt düzenlemelerin de üst düzenlemelere ters olmamak zorunda olduğunu belirtmemiz gerekiyor.

Buna nazaran her kurumun teftiş konseyi yönetmeliği olduğunu düşündüğümüzde ve bu yönetmeliklerde de teftiş heyeti liderlerinin, başmüfettişlerin, müfettişlerin ve müfettiş yardımcılarının nasıl atanacağı ile bunların çalışma yordam ve temelleri belirlendiği üzere teftiş konseyi liderlerinin da nasıl atanacağı belirtilmişti. Yönetmeliklerde teftiş heyeti liderlerinin atanma yöntemi düzenlenmişse ve bu yol Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne ters ise bu durumun tahlile kavuşturulması kadar alışılmış bir durum olmasa gerektir.

Öyleyse kurum yönetmeliklerinde yer alan kurallar mı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nde yer alan kaide mı temel alınacak? İşte iki düzenleme ortasında yer alan çelişkileri gidermek için vakit zaman değişiklikler yapıldığı görülmektedir. Normlar hiyerarşisine nazaran Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin kurumların yönetmeliklerine nazaran değiştirilemeyeceğine nazaran kurumların teftiş yönetmelikleri DDK’nın uygun görüşü çerçevesinde ahenk sağlamak üzere değiştirilecektir.

Öteki yandan, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi öncesinde her kurum başına nazaran teftiş heyeti yönetmeliklerinde değişiklik yapamazdı. Değişiklik öncesinde kesinlikle Başbakanlık Teftiş Konseyi Başkanlığı’nın olumlu görüşünü almak zorundalardı. Artık ise uygun görüş verme vazifesi Devlet Denetleme Konseyi tarafından yapılmaktadır. Devlet Denetleme Şurası’nın misyonları ortasında yer alan “Kamu kurum ve kuruluşlarının teftiş ve kontrol üniteleri ortasında uyum ve ahenkleştirme faaliyetlerini yürütmek” vazifesi çerçevesinde teftiş konseyleri ortasında mevzuat ahengi sağlamak için bu Suradan görüş alınmak gerekmektedir.

Demek ki Kararnamede Teftiş Konseyi Lideri olarak atanmak için hangi koşul aranıyorsa teftiş şurası yönetmeliklerinde de misal düzenlemelerin olması gerekmektedir. Kamuoyunda oluşturulan algı ise yapılan her değişikliğin yolsuzlukları kapatmak için yapıldığı formundadır. Buna tek sözle şeddeli cehalet denir.

Her kurumun teftiş yapısı birebir değildir

Öncelikle her teftiş şurasının yapısı birebir değildir. Kimi teftiş heyetlerine müfettiş yardımcılığından giriş yapılabilirken birtakım teftiş konseyleri direkt müfettiş almakta ve bu müfettişler de yönetimciler ortasından yapılmaktadır.

Mevzuyu örnekle açıklamak gerekirse Tarım ve Orman Bakanlığı Teftiş Şurası Başkanlığı’na hiçbir idari vazifeden müfettiş yahut başmüfettiş atanamazken bu Bakanlığın bağlı kuruluşu olan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’nde ise DSİ Genel Müdürlüğü’nde bölge müdürü, daire lideri ve daha üst vazifelerde müfettiş olarak atanması mümkündü. Uzunca bir müddet de bu formda atamalar yapıldı. 2012 yılında yapılan değişiklikle müfettişliğe müfettiş yardımcılığından atama adabı getirildi ve süreksiz unsur ile idarecilere de bir müddetliğine müfettiş olma imkanı getirildi. Hala DSİ’de Teftiş Heyeti Başkanlığı’na DSİ Teftiş Şurası’nda en az beş yıl başmüfettişlik yapanlar ortasından yahut DSİ Genel Müdürlüğü’nde en az beş yıl bölge müdürlüğü yahut daire başkanlığı misyonu yapanlar ortasından genel müdürün teklifi üzerine Bakan onayı ile atama yapılmaktadır. Görüleceği üzere Tarım ve Orman Bakanlığı Teftiş Konseyi Lideri müfettişler ortasından Cumhurbaşkanı Kararnamesi ile atanırken DSİ Teftiş Konseyi Lideri başmüfettişler yahut daire başkanlığı yapanlar ortasından bakan tarafından atanmaktadır.

Emsal düzenlemelere tıpkı bakanlığın bağlı kuruluşu olan Orman Genel Müdürlüğü teftiş yönetmeliğinde de yer verildiğini görüyoruz. Hatta hala Orman Genel Müdürlüğü’nde orman bölge müdürü, daire lideri ve daha üst misyonlarda en az 18 ay mühlet ile vazife yapmış olanlar aylıktan kesme dahil daha ağır disiplin cezası almamaları koşuluyla genel müdürün teklifi üzerine Bakan oluru ile müfettişliğe atanabilmektedir.

Kamu kurumları şeddeli cehaletle yıpratılmamalıdır

Körlerin fil tanımı yaptığı üzere kısıtlı bilgilerle kamu vazifelileri yıpratılmamalıdır. Her mevzuat değişikliği sonrasında hususları bir bütün olarak bilip bilmeden yolsuzluklar kapatılmaya çalışılıyor algısı oluşturmak tek sözle şeddeli cehalet yahut alçaklıktır. Elbette her kurumda işler kusursuz gidiyor yahut yanlışlıklar yapılmıyor denilemez. Yanlış yapanlar da elbette mevzuat çerçevesinde cezasını çekecektir. Yani cezaların imhal edilse de eninde sonunda ilgililerin boynuna bağlandığı bilinmelidir.

Sonuç olarak, gök kubbe’nin altında hiçbir şey bâtın kalmaz. Hele hele teftiş konseylerinde hiç kalmaz. Bunları tabir ederken heyetlerdeki her devrin tetikçilerini de ortaya sıkıştırmamız gerekiyor. Yani işin ehli olmayanların teftiş şuralarının başında bulunması o denli sanıldığı üzere kolay olmayıp müfettişleri yönetim etmek her babayiğidin de karı değildir. Hatta konseylerdeki müfettiş kökenli yeteneksiz yöneticilerin dahi çok güç durumda kaldığına çokça şahit olunur. Bu misyonlara atanmakta bu misyonlarda kalmakta çok zordur. Bu nedenle mevzunun aslını bilip bilmeden çalakalem şeddeli bilgisiz durumuna düşmeye gerek yoktur vesselam.

Kaynak: Memurlar